Olanzapina w zestawieniu: wskazania, działanie i bezpieczeństwo leczenia

Redakcja receptika.pl · konsultacja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301) · 12 listopada 2026

Olanzapina to lek przeciwpsychotyczny, który według Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) stosuje się u dorosłych w schizofrenii oraz w średnio nasilonych i ciężkich epizodach manii, a po dobrej odpowiedzi także w zapobieganiu nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej. Tabletki i kapsułki wydaje apteka wyłącznie na receptę (Rp). Poniżej masz na jednym ekranie wskazania, działania niepożądane z częstością, interakcje i zasady kontynuacji leczenia.

E-Recepta Psychiatryczna

250,00 zł

Opłata dotyczy konsultacji lekarskiej. Lek kupujesz osobno w aptece.

Zacznij wniosek

Karta olanzapiny w jednej tabeli

Najważniejsze dane z rejestru produktów leczniczych i z ChPL produktu referencyjnego (Zolafren) zebraliśmy w zestawieniu. Każdy wiersz czytaj jako osobną informację.

CechaCo mówi rejestr i ChPL
Grupa lekuOlanzapina należy do leków przeciwpsychotycznych (kod ATC N05AH03), a ChPL opisuje ją także jako lek przeciwmaniakalny i stabilizujący nastrój.
Kategoria wydaniaTabletki, tabletki powlekane, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej i kapsułki olanzapiny mają kategorię Rp, czyli wydaje się je na receptę.
Postać we wstrzyknięciachZawiesina olanzapiny o przedłużonym uwalnianiu ma w rejestrze odrębną kategorię Rpz, a proszek do roztworu do wstrzykiwań kategorię Rp.
Wykaz substancji psychotropowychOlanzapiny nie ma na wykazie substancji psychotropowych, więc nie dotyczą jej szczególne zasady recept przewidziane dla grup P.
Moce tabletekOlanzapina w tabletkach występuje w mocach 2,5 mg, 5 mg, 7,5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg, a dawkę zawsze ustala lekarz.
PrzeciwwskazaniaOlanzapiny nie stosuje się przy nadwrażliwości na substancję czynną lub pomocniczą ani u osób ze stwierdzonym ryzykiem jaskry z wąskim kątem przesączania.

Olanzapina na co działa: wskazania według ChPL

ChPL wymienia u dorosłych trzy zastosowania. Pierwsze to leczenie schizofrenii, także długookresowe leczenie podtrzymujące, gdy początkowa faza terapii dała dobrą odpowiedź. Drugie to średnio nasilone i ciężkie epizody manii. Trzecie to zapobieganie nawrotom w chorobie afektywnej dwubiegunowej u osób, u których olanzapina pomogła w leczeniu epizodu manii.

Nie zaleca się jej stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z powodu braku danych o bezpieczeństwie i skuteczności. ChPL nie zaleca też olanzapiny w psychozie i zaburzeniach zachowania spowodowanych otępieniem, bo w badaniach u osób starszych z otępieniem odnotowano większą śmiertelność i więcej zdarzeń naczyniowo-mózgowych, takich jak udar, niż w grupie placebo. Nie zaleca się jej również w psychozie wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u osób z chorobą Parkinsona.

Pytanie o olanzapinę na sen pojawia się często, bo senność to jej bardzo częste działanie niepożądane. Bezsenność nie jest jednak wskazaniem z ChPL i olanzapina nie jest lekiem nasennym.

Jak działa olanzapina i po jakim czasie widać efekt

Olanzapina wiąże się z wieloma receptorami w mózgu: serotoninowymi 5HT2A i 5HT2C, dopaminowymi D1 do D5, muskarynowymi, histaminowymi H1 i adrenergicznymi alfa1. W badaniach wykazywała silniejsze powinowactwo do receptorów serotoninowych 5HT2 niż do dopaminowych D2 i wybiórczo hamowała pobudzenie neuronów dopaminergicznych układu mezolimbicznego.

ChPL zaznacza, że poprawa stanu klinicznego przy lekach przeciwpsychotycznych może nastąpić po kilku dniach lub tygodniach, a w tym czasie stan pacjenta trzeba uważnie obserwować. Jeśli po kilku dniach nie czujesz zmiany, nie oznacza to, że lek nie działa: oceni to lekarz prowadzący.

Czy olanzapina uspokaja? Senność występuje bardzo często, więc wiele osób odczuwa wyciszenie. To efekt towarzyszący leczeniu, a nie cel terapii. Pamiętaj też, że palenie tytoniu przyspiesza rozkład olanzapiny w wątrobie, więc rzucenie palenia albo powrót do niego zgłoś lekarzowi.

Olanzapina skutki uboczne: zestawienie według częstości

Tabela pokazuje działania niepożądane z punktu 4.8 ChPL, pogrupowane według częstości. Większość osób nie doświadcza wszystkich z nich.

Częstość według ChPLDziałania niepożądane olanzapiny
Bardzo często, czyli co najmniej u 1 osoby na 10Senność, zwiększenie masy ciała, spadek ciśnienia przy wstawaniu (niedociśnienie ortostatyczne) i zwiększenie stężenia prolaktyny we krwi.
Często, czyli od 1 na 100 do 1 na 10 osóbZwiększenie apetytu, wzrost glukozy, cholesterolu i triglicerydów, cukromocz, zawroty głowy, akatyzja (przymus ruchu), parkinsonizm, dyskineza, zaparcia, suchość w ustach, wysypka, osłabienie, zmęczenie, obrzęki, gorączka, bóle stawów, zaburzenia erekcji i zmniejszone libido.
Często w badaniach krwiEozynofilia, leukopenia, neutropenia oraz przejściowe, bezobjawowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zwłaszcza na początku leczenia.
Niezbyt często, czyli od 1 na 1000 do 1 na 100 osóbRozwój lub nasilenie cukrzycy, napady drgawek (głównie u osób z drgawkami w wywiadzie), dystonia, bradykardia, wydłużenie odstępu QTc, zakrzepy z zatorami, łysienie, nadwrażliwość na światło, nietrzymanie lub zatrzymanie moczu, brak miesiączki i wydzielanie mleka poza karmieniem.
Rzadko, czyli od 1 na 10 000 do 1 na 1000 osóbZłośliwy zespół neuroleptyczny, objawy odstawienia po nagłym przerwaniu leczenia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych, małopłytkowość, hipotermia i priapizm.
Częstość nieznanaCiężka reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS) oraz zespół odstawienia u noworodka po stosowaniu leku w ciąży.

Przytycie i badania kontrolne przy olanzapinie

Zwiększenie masy ciała ChPL wymienia wśród działań niepożądanych bardzo częstych. Po krótkim leczeniu (mediana 47 dni) przyrost o co najmniej 7% masy wyjściowej wystąpił u 22,2% pacjentów, o co najmniej 15% u 4,2%, a o co najmniej 25% u 0,8%. Przy leczeniu trwającym przynajmniej 48 tygodni przyrost o co najmniej 7% dotyczył 64,4% pacjentów, o 15% już 31,7%, a o 25% 12,3%.

Dlatego ChPL zaleca regularne pomiary. Masę ciała kontroluje się na przykład przed rozpoczęciem leczenia, po 4, 8 i 12 tygodniach, a potem raz na kwartał. Glukozę we krwi sprawdza się przed leczeniem, po 12 tygodniach i dalej raz w roku, a lipidy przed leczeniem, po 12 tygodniach i następnie co 5 lat.

Zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz nadmierne pragnienie, częste oddawanie moczu, wzmożony głód lub osłabienie, bo mogą to być objawy hiperglikemii. Pilnej pomocy wymagają bardzo wysoka gorączka ze sztywnością mięśni i zaburzeniami świadomości: to obraz złośliwego zespołu neuroleptycznego.

Alkohol, auto, ciąża i inne leki: tabela sytuacji

Planowaną ciążę albo jej zajście zgłoś lekarzowi prowadzącemu. O każdym nowym leku, także o karbamazepinie czy antybiotyku, powiedz lekarzowi i farmaceucie.

SytuacjaCo mówi ChPL olanzapiny
Olanzapina a alkoholOlanzapina działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego ChPL zaleca ostrożność u osób pijących alkohol i przyjmujących inne leki hamujące jego czynność.
Prowadzenie samochoduOlanzapina może wywołać senność i zawroty głowy, więc przy prowadzeniu pojazdów i obsłudze maszyn ChPL zaleca szczególną ostrożność.
Olanzapina w ciążyW ciąży stosuje się ją tylko wtedy, gdy spodziewana korzyść dla matki przeważa nad ryzykiem dla płodu, a noworodek po ekspozycji w trzecim trymestrze wymaga obserwacji.
Karmienie piersiąOlanzapina przenika do mleka kobiecego, a ChPL zaleca odradzanie karmienia piersią w czasie jej przyjmowania.
Leki obniżające stężenieKarbamazepina i palenie tytoniu przyspieszają metabolizm olanzapiny, a węgiel aktywowany zmniejsza jej dostępność biologiczną o 50 do 60%.
Leki podnoszące stężenieFluwoksamina i cyprofloksacyna hamują enzym CYP1A2 i mogą zwiększać stężenie olanzapiny we krwi.
SercePrzy łączeniu olanzapiny z lekami wydłużającymi odstęp QTc ChPL zaleca ostrożność, zwłaszcza u osób starszych i z chorobami serca.

Czy olanzapina to psychotrop i czy uzależnia

W języku potocznym psychotropem nazywa się każdy lek działający na psychikę i w tym sensie olanzapina nim jest. W sensie prawnym nie jest substancją psychotropową: nie figuruje na wykazie substancji psychotropowych, a tabletki wydaje się na zwykłą receptę Rp.

ChPL nie zawiera ostrzeżenia o uzależnieniu od olanzapiny. Opisuje za to rzadkie, ostre objawy po nagłym przerwaniu leczenia: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty. To powód, dla którego lek kończy się według planu lekarza, a nie z dnia na dzień.

Olanzapina jak odstawić: tylko z planem lekarza

ChPL zaleca, by przy planowanym zakończeniu leczenia rozważyć stopniowe zmniejszanie dawki. Tempo i sposób ustala lekarz prowadzący, bo zależą od rozpoznania, czasu leczenia i ryzyka nawrotu choroby.

Zmiana olanzapiny na inny lek przeciwpsychotyczny, na przykład na kwetiapinę czy arypiprazol, to decyzja psychiatry po ocenie Twojego stanu. Jeśli przyrost masy ciała, senność albo inne objawy utrudniają Ci leczenie, opisz je lekarzowi zamiast przerywać lek samodzielnie.

Olanzapina zamienniki: nazwy handlowe w Polsce

W polskim rejestrze jest wiele produktów z olanzapiną. Opis na tej stronie opiera się na ChPL Zolafrenu, a inne nazwy w obrocie to między innymi Zyprexa, Zyprexa Velotab, Olanzapina Viatris, Olanzapine Teva, Egolanza, Olzapin, Ranofren, Zalasta, Zolaxa i Zylena. Zypadhera to postać we wstrzyknięciach o przedłużonym uwalnianiu.

Wszystkie zawierają tę samą substancję czynną, ale mogą różnić się postacią (tabletka zwykła, powlekana, rozpadająca się w jamie ustnej, kapsułka), mocą i substancjami pomocniczymi. O zamianę preparatu zapytaj lekarza albo farmaceutę.

Recepta na olanzapinę online: tylko przy kontynuacji

Olanzapiny nie kupisz bez recepty, a oferty z nielegalnych źródeł niosą ryzyko podróbek o nieznanym składzie. Leczenie zaczyna psychiatra: stawia rozpoznanie i dobiera lek na wizycie.

Gdy leczenie już trwa i masz dokumentację, możesz złożyć wniosek o e-receptę psychiatryczną. Wypełniasz formularz z wywiadem, wniosek ocenia lekarz, a pytania dodatkowe zadaje na czacie. Podstawą jest art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który pozwala wystawić receptę na kontynuację bez badania, jeśli uzasadnia to dokumentacja. Lekarz może odmówić. Jeśli lekarz odmówi, opłata nie podlega zwrotowi, bo dotyczy oceny wniosku.

Różnicę między przedłużeniem terapii a pierwszą wizytą opisujemy w tekście o kontynuacji leczenia, a odbiór leku w poradniku jak zrealizować kod w aptece.

Źródła

Olanzapina to lek wydawany na receptę (Rp). Tu znajdziesz tylko drogę wniosku - bez dawek i bez zaleceń terapii. O wystawieniu e-recepty decyduje lekarz po ocenie wniosku.

Skąd bierzemy informacje i kto je sprawdza - wyjaśniamy w wytycznych redakcyjnych.

Przebieg sprawy

01

Otwierasz formularz. Wniosek startuje z wpisaną nazwą preparatu Olanzapina.

02

Wypełniasz wniosek. Podajesz dane, przepisujesz z opakowania nazwę i moc oraz wypełniasz krótki wywiad medyczny.

03

Płacisz za konsultację. Płatność następuje po wypełnieniu formularza, przed przekazaniem wniosku lekarzowi.

04

Lekarz ocenia wniosek. Decyzję podejmuje lekarz z prawem wykonywania zawodu, który osobiście czyta wniosek.

05

Poznajesz decyzję. Jeśli lekarz wystawi receptę, kod trafia do Ciebie e-mailem. Wcześniej może dopytać na czacie.

Krótkie odpowiedzi

Na co lekarze przepisują olanzapinę?

Olanzapina jest wskazana u dorosłych w leczeniu schizofrenii, także podtrzymującym, oraz w średnio nasilonych i ciężkich epizodach manii. Jeśli pomogła w epizodzie manii, może też zapobiegać nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej. ChPL nie zaleca jej u osób poniżej 18 lat ani w psychozie związanej z otępieniem.

Kiedy widać efekt olanzapiny?

Według ChPL poprawa przy lekach przeciwpsychotycznych może pojawić się po kilku dniach lub dopiero po kilku tygodniach. Senność bywa odczuwalna wcześniej, ale to działanie niepożądane, a nie miara skuteczności. Postępy leczenia ocenia lekarz prowadzący, więc nie zmieniaj dawki samodzielnie, gdy efekt wydaje Ci się zbyt słaby.

Olanzapina a uzależnienie: co wynika z ChPL?

ChPL olanzapiny nie zawiera ostrzeżenia o uzależnieniu, a substancja nie figuruje na wykazie substancji psychotropowych. Po nagłym przerwaniu leczenia mogą jednak rzadko wystąpić ostre objawy: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty. Dlatego leczenie kończy się stopniowo, według planu ustalonego z lekarzem.

Olanzapina i alkohol: czy wolno je łączyć?

ChPL zaleca ostrożność u osób spożywających alkohol, bo olanzapina działa głównie na ośrodkowy układ nerwowy, podobnie jak alkohol. Sam lek często wywołuje senność i zawroty głowy, a ich nasilenie utrudnia codzienne funkcjonowanie i prowadzenie auta. Zanim napijesz się alkoholu w trakcie leczenia, ustal z lekarzem, czy w Twojej sytuacji jest to bezpieczne.

Ile można przytyć, biorąc olanzapinę?

Tak, zwiększenie masy ciała jest bardzo częste. Przy leczeniu trwającym co najmniej 48 tygodni przyrost o 7% masy wyjściowej lub więcej dotyczył 64,4% pacjentów. ChPL zaleca kontrolę masy ciała, glukozy i lipidów na początku i w trakcie leczenia. Zwiększony apetyt i tycie zgłoś lekarzowi, zamiast odstawiać lek.

Jak bezpiecznie zakończyć leczenie olanzapiną?

Tylko z lekarzem. ChPL zaleca, by przy planowanym zakończeniu terapii rozważyć stopniowe zmniejszanie dawki, a po nagłym przerwaniu opisano pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk i nudności. Odstawienie wiąże się też z ryzykiem nawrotu choroby, dlatego tempo zmian i ewentualny nowy lek ustala psychiatra prowadzący.

Czy receptę na olanzapinę wystawi lekarz przez internet?

Jest to możliwe przy kontynuacji leczenia, które prowadzi już psychiatra i które masz udokumentowane. Składasz wniosek przez formularz, lekarz go ocenia i w razie potrzeby pyta o szczegóły na czacie. Może odmówić wystawienia recepty. Pierwszy dobór leku i każda zmiana terapii należą do psychiatry na wizycie.

Bezpiecznie od początku do końca

Podmiot leczniczy wpisany do RPWDL pod nr 000000307381.

Nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301.

Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.

Płacisz BLIK-iem albo kartą - szybko i bezpiecznie, dopiero po wypełnieniu wniosku.